28 rocznica wielkiej przegranej suwaka logarytmicznego

„Czcigodny Panie, umyślnie po to przedsięwziąłem tę długą podróż, by Pana zobaczyć i dojść tego, jakim to dowcipem i geniuszem potrafiłeś dokonać tak wspaniale użytecznego dla astronomii odkrycia, a mianowicie – odkrycia logarytmów. Ale wyznam, że teraz gdy już zostały one przez Pana odkryte, aż dziw bierze, iż nie odkrył ich nikt wcześniej, tak bardzo wydają się bowiem proste”.
List Briggsa do Napiera, cytowany przez F. Cajori w History of Mathematics.

W 1594 roku. Szkot John Napier, lord of Merchiston opublikował swe dzieło „Naturalny system logarytmów”. Nie był on zapewne świadom, że jego odkrycie będzie uważane w przyszłości za jeden z największych wynalazków ludzkości. Już miedzy rokiem 1610 a 1617 logarytmy zaczęły mieć praktyczne zastosowanie w mechanicznych przyrządach do liczenia. W roku 1610 Anglik Edmund Gunter wykonał podzielone w skali logarytmicznej pałeczki,  które umożliwiały mnożenie i dzielenie poprzez proste nałożenia jednej na drugą. W ten sposób zrealizowano zasadę suwaka logarytmicznego, który później został opracowany przez brytyjskiego matematyka Wiliama Oughtreda.

Kieszonkowy suwak logarytmiczny firmy „Skala” wraz z futerałem
Kieszonkowy suwak logarytmiczny firmy „Skala” wraz z futerałem

 

Dzięki swej użyteczności i taniości suwaki znane były i używane tak pospolicie, że na pewno wielu posiada je jeszcze odłożone gdzieś w zakamarku szuflady.  Suwaki używane były przez inżynierów, techników, naukowców, tam gdzie czasem potrzeba było coś szybko obliczyć. Na suwaku można było przede wszystkim mnożyć, dzielić, podnosić do kwadratu, pierwiastkować oraz obliczać wartości funkcji trygonometrycznych dla zadanego kąta. Bardziej rozbudowane egzemplarze posiadały skalę umożliwiająca podnoszenie do potęgi trzeciej, wyciąganie pierwiastka trzeciego stopnia oraz obliczanie logarytmu z zadanej liczby. Na tym jednak nie kończyły się możliwości suwaka. Dla wielu zwodów produkowane były suwaki służące do wyspecjalizowanych obliczeń np.: suwaki dla chemików, elektryków, inżynierów, suwaki do obliczania radioaktywności po wybuchu bomby atomowej, suwak do obliczania czasu potrzebnego na przegrupowanie wojsk, suwaki artyleryjskie, a także tablice naświetleń fotograficznych dodawana dawniej do aparatów. Występowały także różne formy suwaków: linijkowe, tarczowe lub ze skalą nawiniętą na walec. W Polsce produkcją suwaków zajmowała się Spółdzielnia Pracy „Skala”, produkująca także różnego typu sprzęt kreślarski i biurowy. Suwaki wyrabiano z drewna gruszkowego i celuloidu, na który nanoszono skale logarytmiczne. Czas suwaków przeminął pod koniec lat 70, kiedy to pojawiły się pierwsze kalkulatory.  Suwak musiał niestety ustąpić im pod względem dokładności obliczeń. Na suwaku długości 25 cm można nastawić i odczytać liczby 3-cyfrowe. Na suwaku o długości podziałki 50 cm dokładność odczytu wynosi 4 do 5 cyfr.  Można powiedzieć, że przy odczycie popełniamy błąd ok. 0,1 %, a w przypadku większego suwaka ok. 0,02% odczytywanej liczby. W większości przypadków w technice taka dokładność wystarczała ale dla finansów, handlu czy geodezji było to za mało. Kalkulator nie przewyższy za to suwaka przy niektórych szacunkach i obliczeniach. Jak twierdzą suwakowi rachmistrze, na suwaku nie trzeba wyliczać, tutaj wszystko widać.

Kadr z filmu „Apollo 13” – kontroler lotów kosmicznych podczas pracy. Zobaczcie cóż to takiego przed nim leży ;)
Kadr z filmu „Apollo 13” – kontroler lotów kosmicznych podczas pracy. Zobaczcie cóż to takiego przed nim leży ;)

 

Nawet dzisiaj, świadomi lub nie, korzystamy z genialności skali logarytmicznej, która kryje się np. pod postacią tabeli do dawkowania leków czy też tabeli do wyliczania spalania samochodu. Suwaki nie odeszły jeszcze całkowicie do lamusa, a jak twierdzi Pan Wojciech Sawicki (kolekcjoner i znawca suwaków) kiedyś jeszcze powrócą.

Warto zobaczyć:
- Domowa strona Pana Wojciecha Sawickiego, kolekcjonera suwaków logarytmicznych. Można tutaj zobaczyć najróżniejsze odmiany suwaków, jak i nauczyć się sprawnie posługiwać tym urządzeniem.
- Opis suwaka logarytmicznego.  
- Wikipedia – suwak logarytmiczny.
- Slide Rule Museum – internetowe muzeum suwaków logarytmicznych, bardzo dużo zdjęć i ciekawostek.

Ciekawostki
  • 1-07-2015

    Kalkulator fx-5800P

    Kalkulator fx-5800P wśród kalkulatorów CASIO jest jakby ogniwem łączącym zwykłe kalkulatory naukowe z zaawansowanymi kalkulatorami graficznymi. Jego wygląd nie zdradza ukrytych w nim możliwości. Kalkulator jest tak samo cienki jak kalkulatory naukowe. Na ...

  • 1-07-2015

    Miliard kalkulatorów

    Z końcem grudnia 2006 roku całkowita sprzedaż kalkulatorów Casio na świecie przekroczyła miliard sztuk Casio osiągnęło ten wynik w 41 lat. Pierwszy kalkulator tej firmy, model 001, wszedł do sprzedaży w 1965 roku. „Fakt, że mogliśmy sprzedać miliard...

  • 1-07-2015

    1972 CASIO Mini

    W drugiej połowie lat 60 na rynku konkurowało ze sobą ok. 50 producentów kalkulatorów Jednak ze wzgledu na wysoką cenę, kalkulatory były uzywane głównie w biurach. Przełom nastapił w 1972 r. W sierpniu tego roku, firma CASIO wprowadziła do sprzedarzy ...

Kalkulatory.pl | ul. Wirażowa 119 | 02-145 Warszawa | Poland | Tel. 801 120 110

2014 © Wszelkie prawa zastrzeżone kalkulatory.pl

Projekt i wykonanie sylogic.pl

Adres e-mail

Temat

Treść wiadomości

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X

Znajdź kalkulator dla siebie X